مطالعات نوین حقوق و محیط زیست

مطالعات نوین حقوق و محیط زیست

واکاوی نقض فاحش حقوق بین الملل محیط زیست در جنگ عراق و جنگ اوکراین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه حقوق بین الملل دانشگاه پیام نور
2 دانش آموخته دکترای حقوق بین الملل عمومی، پردیس البرزدانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
از مهمترین جنگهایی که در دوران معاصر باعث آسیب شدیدی به محیط زیست شده، جنگهای عراق در فاصله زمانی 1991 تا 2003 و همچنین جنگ روسیه علیه اوکراین است که در این تحقیق به روش توصیفی-تحلیلی به آن پرداخته ایم. سؤال اصلی این بوده که مبنای حقوقی موارد نقض فاحش حقوق بین الملل محیط زیست چه بوده است؟ فرضیه نیز این بوده که قواعد مسئولیت بین المللی مبنای اصلی الزام دولتها به جبران خسارات زیست محیطی میباشد البته مسئولیت کیفری نیز دور از تصور نیست. یافته ها حاکی از آن است که طرفین درگیر، فعالیت‌های غیرقانونی زیادی در آسیب به محیط زیست داشته اند. آنها قواعد مخاصمات مسلحانه همچون اصل تناسب و ضرورت را نیز نقض کرده‌اند. نتیجه اینکه در خصوص جنگ عراق، تمامی خسارات زیست محیطی وارده توسط عراق همچون؛ آزادسازی نفت تانکرها در خلیج فارس و آتش زدن چاه‌های نفت در کویت، بر خلاف قواعد و مقررات حقوق بین الملل بشردوستانه و ماده 22 لاهه IV و کنوانسیونهای ژنو بوده است. در این درگیری‌ها موارد دیگری نیز براساس قواعد حقوق جنگ نقض کرده اند از جمله؛ بر طبق ماده 23 (g) لاهه IV که تخریب و یا مصادره اموال طرف مقابل را منع کرده و همچنین ماده 55 لاهه IV که طرف اشغالگر را از آسیب یا تخریب اموال واقعی در کشور اشغال شده، منع کرده است. در خصوص مسئولیت کیفری نیز از طریق اصلاح اساسنامه دیوان بین‌المللی کیفری و یا تأسیس دیوان کیفری محیط زیست نیز قابل پیگیری خواهد بود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات