در دهه‌های اخیر جهان با تغییر اقلیم و کمبود آب شیرین به خصوص در مناطق گرم و خشک روبروست.

پژوهش حاضر مبتنی بر مطالعه اسنادی و تحلیل محتوا است. در این مطالعه با دسته بندی و بررسی منابع موجود جمع‌آوری شده (هر چند محدود)، تلاش شده تا وضعیت حقوقی کشورهای پایین دست از منظر حقوق آب و حقوق محیط زیست مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد.

این مطالعه به اصول و الزامات مرتبط با حقوق بین‌الملل برای حفظ حقوق ذی‌نفعان رودخانه‌های مرزی و نیز آراء صادره از جانب دادگاه‌های بین‌المللی در دعواهای مرتبط با رودخانه‌های مرزی با رعایت حقوق آب و حقوق محیط‌زیست می پردازد تا بر این اساس تحلیلی از وضعیت حقوقی رودخانه مرزی ارس از حیث آسیب های کمی و کیفی متاثر از فعالیت های کشورهای بالا دست بدست آید.

نتایج بررسی نشان داده است که در شرایط مشابه بر اساس اصل انصاف و اصول مرتبط با حفظ محیط زیست، دادگاه‌های بین‌المللی نسبت به تامین حق آبه معین شده طبق قراردادهای دول همسایه و نیز رعایت میزان نیاز استاندارد هر نفر برای زندگی سالم از منافع کشورهای پایین دست دفاع نموده اند، بخصوص در مواردی که مردم کشورهای پایین‌دست از وضعیت اقتصادی ضعیف‌تری برخوردار هستند. از انجایی که ایران به عنوان یکی از کشورهای پایین‌دست در جریان‌های رودخانه‌ای، در بین کشورهای منطقه از شرایط ویژه‌ای برخوردار می باشد، چنانچه چاره‌ای (برقراری تفاهم ویا رجوع به محاکم بین‌المللی) برای رفع مشکلات مرتبط با آب شیرین صورت نگیرد، کشور دچار خسارات غیرقابل‌جبران انسانی، محیط  زیستی و اقتصادی خواهد شد.