مطالعات نوین حقوق و محیط زیست

مطالعات نوین حقوق و محیط زیست

مسولیت بین‌المللی دولتها در قبال خسارات فرامرزی ناشی از منابع اصلاح شده ی ژنتیکی با نگاهی به پروتکل تکمیلی «ناگویا-کوالالامپور»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمدرضا بنایی 1
علی مشهدی 2
محسن عبدالهی 3
1 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه حقوق بین الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران.
3 دانشیار گروه حقوق بین الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
10.22034/nsle.2024.420341.1011
چکیده
مهندسی ژنتیک به عنوان یک فناوری با قابلیت‌ها و ظرفیت‌های بالقوه و بالفعل می‌تواند در رفع برخی موانع تولید محصولات کشاورزی، صنعتی و پزشکی نقش اساسی داشته باشد. اما نباید از مخاطرات احتمالی مهندسی ژنتیک بر سلامت انسان و محیط‌زیست غافل شد. در این راستا، کنوانسیون‌ها، پروتکل‌ها، قوانین و استانداردهای مختلف ایمنی زیستی در راستای ارائه‌ی راهکارِ تولید، تجارت و استفاده ایمن از منابع اصلاح شده‌ی ژنتیکی، در سطح دنیا تدوین و به تصویب رسیده-اند. یکی از این اسناد، پروتکلِ تکمیلی «ناگویا-کوالالامپور» است. هدف از انجام این پژوهش که با روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است، بیان مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها در قبال خسارات فرامرزی ناشی از منابع اصلاح شده‌ی ژنتیکی با نگاهی به پروتکل تکمیلی ناگویا-کوالالامپور می‌باشد. یافته‌ها حاکی از آن است که پروتکل تکمیلی به عنوان بخشی از نظم حقوقی ایجاد شده در نظام حقوق بین‌الملل، توانایی حل تعارضات در آن نظام را دارد. تا زمانی که تعهد اصلی پروتکل تکمیلی، یعنی ایجاد تغییر اساسی در اجرای رویکرد حقوق عمومی برای مسئولیت در قبال خسارت تنوع زیستی، محقق شود حتی با رعایت قوانین داخلی اعضا که منعکس کننده‌ی شرایط خاصِ اقتصادی، اجتماعی و حقوقی آنهاست، هدف پروتکل حداقل در حال حاضر محقق شده است و برای رفع این انتقاد می‌توان به راه‌حل‌های موجود در خصوص تفسیر موافقت‌نامه‌های زیست‌محیطی چندجانبه متوسل شد.
کلیدواژه‌ها
مسولیت بین المللی
پروتکل تکمیلی ناگویا ـ کوالالامپور
مهندسی ژنتیک
منابع اصلاح شده ی ژنتیکی
تضمین مالی
موضوعات